కాగితంపై అధికారం.. ఆచరణలో అస్వతంత్రం
గ్రామానికి ప్రజలు ఎన్నుకున్న తొలి ప్రజాప్రతినిధి సర్పంచ్. 73వ రాజ్యాంగ సవరణ, ఏపీ పంచాయతీరాజ్ చట్టం-1994 గ్రామ పాలనలో సర్పంచ్కు కీలక స్థానం ఇచ్చాయి. తాగునీరు, పారిశుధ్యం, వీధి దీపాలు, రోడ్లు, పన్నుల వసూలు, గ్రామసభల నిర్వహణ వంటి బాధ్యతలు సర్పంచ్వే. ఒకప్పుడు సర్పంచ్ మాటకు గ్రామంలో గౌరవం ఉండేది. ఆ పదవి నుంచే మండల, జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయికి ఎదిగిన నాయకులు ఎందరో ఉన్నారు.
నేడు పరిస్థితి మారింది. గ్రామ వ్యవహారాల్లో స్థానిక ఎమ్మెల్యేల జోక్యం బాగా పెరిగింది. ఏ పని జరగాలన్నా, నిధులు ఎటు వెళ్లాలన్నా, పంచాయతీ సిబ్బంది ఎవరు ఉండాలన్నా నిర్ణయం ఎమ్మెల్యేలదే అవుతోంది. పార్టీలతో సంబంధం లేకుండా గెలిచిన సర్పంచ్లు కూడా వారి మాట వినాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది. ఫలితంగా చట్టం ఇచ్చిన అధికారాలు కాగితాలకే పరిమితమవుతున్నాయి. గ్రామ స్వరాజ్యం అనే ఆలోచన బలహీనపడుతోంది.
దీని ప్రభావం నాయకత్వంపై కూడా పడుతోంది. నిర్ణయాధికారం లేని పదవిపై విద్యావంతులు, ఆలోచనాపరులు ఆసక్తి చూపడం లేదు. నేతల అనుచరులే ఎక్కువగా బరిలోకి దిగుతున్నారు.
పంచాయతీరాజ్ చట్టాన్ని త్రికరణశుద్ధిగా అమలు చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. సర్పంచ్ల అధికారాల పరిధిపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు ఇవ్వాలని, ఎమ్మెల్యేలు సహకరించే పాత్రకే పరిమితం కావాలని అంటున్నారు. సర్పంచ్ స్వతంత్రంగా పనిచేయగలిగినప్పుడే నిజమైన గ్రామాభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది.
